White Balance là gì — Cách hoạt động và Tại sao nó quan trọng

White balance (cân bằng trắng) là gì?
Trong bài viết này, chúng ta sẽ phân tích white balance là gì, cách hiệu chỉnh, và những việc cần làm nếu bạn đã quay footage mà chưa cân bằng trắng trước đó.

White Balance là gì?

Dù bạn là nhiếp ảnh gia hay nhà làm phim, white balance đóng vai trò quan trọng trong hình ảnh bạn ghi lại. May mắn là quy trình hiệu chỉnh thiết lập này tương tự cả với ảnh tĩnh lẫn video.

Định nghĩa White Balance:
White balance là một thiết lập trên máy ảnh nhằm xác định màu trắng thực sự. Đây là cơ sở để đo lường tất cả các màu khác. Trong một số điều kiện ánh sáng, màu trắng có thể không hiện “trắng” đúng nghĩa, và white balance giúp điều chỉnh điều này. White balance có thể được máy ảnh tự động xác định, chọn từ danh sách các preset có sẵn, hoặc cài đặt thủ công bởi người dùng.

White Balance có tác dụng gì:

• Áp dụng cho nhiếp ảnh và quay phim.

• Xác định “màu trắng” và điều chỉnh các màu còn lại theo đó.

• Cân bằng trắng không đúng dẫn đến hình ảnh ám vàng hoặc xanh dương.

Cách xác định White Balance

Hiểu về nhiệt độ màu (Color Temperature)

Nguyên nhân chính khiến việc thiết lập white balance trở nên cần thiết là do màu ánh sáng chiếu lên chủ thể, còn gọi là nhiệt độ màu. Dù là ánh sáng tự nhiên ngoài trời hay ánh sáng nhân tạo trong nhà, ánh sáng có thể có cường độ, giá trị và nhiệt độ màu rất khác nhau.

Các nhiệt độ màu khác nhau sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh của bạn nếu bạn không cân bằng trắng đúng cách. Hãy lưu ý rằng bạn cũng có thể thiết lập cân bằng trắng sai cho máy ảnh. Nhiệt độ màu là một phổ liên tục, vì vậy đôi khi cần điều chỉnh nhỏ để tinh chỉnh hình ảnh.

Nếu quay ngoài trời, white balance có thể cần điều chỉnh liên tục trong quá trình quay khi ánh sáng thay đổi theo thời gian trong ngày. Đây là một thông số cần theo dõi, không phải là thiết lập “set and forget” (thiết lập xong là quên).

Các chế độ White Balance

Cách hiệu chỉnh white balance

Hầu hết máy ảnh hiện đại có ba cách để hiệu chỉnh white balance, mặc dù một số máy chỉ có một tùy chọn: Auto, Presets, Manual.

1. Auto White Balance (AWB)
Hầu hết các máy ảnh kỹ thuật số hiện nay đều có chế độ auto balance. Đây thường là chế độ mặc định, vì vậy có thể máy đang tự bật mà bạn không hay biết. Chế độ auto có nghĩa là máy ảnh sẽ đoán “màu trắng thực” và điều chỉnh cân bằng màu tương ứng.

AWB đôi khi chính xác nhưng, giống như hầu hết các thiết lập khác, bạn sẽ đạt kết quả tốt hơn khi cân bằng bằng tay.

2. Presets (Các thiết lập sẵn)
Nằm giữa auto và manual là các preset. Nhiều máy ảnh kỹ thuật số được trang bị các preset tiêu chuẩn để cân bằng trắng dưới các điều kiện ánh sáng xác định trước.
Ví dụ: một máy DSLR thường có các thiết lập cho trời nắng, trời nhiều mây, ánh sáng huỳnh quang, ánh sáng tungsten, v.v.

3. Manual White Balance (Cân bằng trắng thủ công)
Manual white balance có hai cách:

• Nhập trực tiếp giá trị Kelvin: số Kelvin thấp → hình ảnh lạnh hơn; số Kelvin cao → hình ảnh ấm hơn. Dải Kelvin cho phép bạn tinh chỉnh nhiệt độ màu để đạt hình ảnh tự nhiên nhất.

• Dùng thẻ xám, thẻ trắng hoặc bất cứ vật thể trắng chuẩn nào: bạn xác định “trắng thực” trong ánh sáng hiện tại, máy ảnh sẽ tự động hiệu chỉnh các màu khác dựa trên thông tin này, đem lại kết quả chính xác nhất.

Tóm lại, AWB có thể hiệu quả trong một số tình huống, nhưng cân bằng thủ công luôn cho kết quả chính xác hơn nếu bạn có thời gian và kỹ năng.

White Balance trong điện ảnh

Sử dụng cân bằng trắng một cách sáng tạo

Cân bằng trắng không chỉ là bước kỹ thuật để có hình ảnh tự nhiên, mà còn là cơ hội sáng tạo. Nếu mục tiêu không phải là hình ảnh thực tế, bạn có thể “nghịch” với thiết lập này.
Ví dụ, phim Traffic của Steven Soderbergh tạo hiệu ứng màu sắc ấn tượng bằng cách điều chỉnh white balance tới hai cực: lạnh cho một số cảnh, ấm cho cảnh khác, tạo ra bảng màu tương phản và độc đáo.

Bằng cách “nói với máy ảnh rằng màu trắng là màu này” dù thực tế khác, máy sẽ điều chỉnh các màu còn lại theo thông tin này, tạo ra hình ảnh mang màu sắc đặc trưng. Đây là công cụ sáng tạo hữu ích cho các nhà làm phim.

Cân bằng trắng khi footage đã quay xong

Nếu bạn đã quay mà chưa cân bằng trắng và hình ảnh ám vàng hoặc xanh:

1. Quay lại: quay lại footage với cân bằng trắng đúng cách (thường không khả thi).

2. Chỉnh sửa hậu kỳ: sử dụng phần mềm chỉnh màu (color correction) như DaVinci Resolve, Premiere Pro, After Effects, Photoshop hay Lightroom.

Lưu ý: Color correction không phải là color grading. Nếu white balance lệch quá nhiều, ngay cả color correction cũng không thể cứu được hoàn toàn hình ảnh. Trong trường hợp này, giải pháp cuối cùng vẫn là quay lại footage.